به گزارش ایرتانیوز، مهدی طغیانی، نایبرئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، پس از جلسه این کمیسیون با وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، جزئیات تازهای از وضعیت معیشتی جامعه و تغییر رفتار مصرفی خانوارها ارائه کرد.
او با اشاره به آثار اقتصادی شرایط جنگی گفت: «شرایط جنگی بر الگوی خرید و تقاضای مصرفی مردم اثر گذاشته است.»
طغیانی همچنین برای نخستینبار، دادههایی مشخص درباره میزان وابستگی بازار خوراکیها به سازوکار کالابرگ ارائه داد و اعلام کرد:
«حدود ۱۸ درصد خرید خوراکیها از طریق کالابرگ انجام میشود و نزدیک به ۲۷۰ همت نیز از طریق سازوکار کالابرگ جبران شده است.»
اهمیت این اظهارات در آن است که مجلس برای نخستینبار بهصورت رسمی و مبتنی بر آمار، از تغییر رفتار خرید مردم در فضای ناشی از جنگ، فشار تورمی و نااطمینانی اقتصادی سخن میگوید.
این موضوع نشان میدهد اثر تحولات ماههای اخیر، صرفاً به حوزه سیاست و امنیت محدود نمانده و مستقیماً بر سبک مصرف، شیوه خرید و مدیریت هزینه خانوارها اثر گذاشته است.
در اقتصاد، تغییر الگوی مصرف معمولاً زمانی رخ میدهد که جامعه وارد دورهای از تورم بالا، بیثباتی یا نگرانی نسبت به آینده شود. در چنین شرایطی، خانوارها به سمت خریدهای ضروریتر، کاهش هزینههای غیرضروری و استفاده بیشتر از سازوکارهای حمایتی حرکت میکنند.
اکنون دادهای که کمیسیون اقتصادی مجلس ارائه کرده، نشان میدهد این روند در بازار ایران نیز بهوضوح قابل مشاهده است.
وقتی نزدیک به یکپنجم خرید خوراکیها از طریق کالابرگ انجام میشود، معنای آن این است که بخشی از جامعه برای حفظ قدرت خرید خود، بیش از گذشته به ابزارهای حمایتی وابسته شده است.
عدد ۲۷۰ همت نیز از منظر اقتصادی بسیار قابل توجه است؛ زیرا نشان میدهد دولت برای جلوگیری از تشدید فشار معیشتی، ناچار به مداخله مالی گسترده در بازار کالاهای اساسی شده است.
این مسئله را باید در کنار افزایش قیمت کالاهای ضروری، نوسانات بازار، رشد هزینه حملونقل و فشارهای ناشی از شرایط منطقهای تحلیل کرد؛ عواملی که طی ماههای اخیر، بازار خوراکیها را به یکی از حساسترین بخشهای اقتصاد خانوار تبدیل کردهاند.
در همین چارچوب، کالابرگ الکترونیکی بار دیگر به یکی از مهمترین ابزارهای تنظیم معیشت تبدیل شده؛ ابزاری که اکنون دیگر صرفاً یک سیاست حمایتی محدود نیست، بلکه بخشی از سازوکار مدیریت بازار در شرایط فشار اقتصادی محسوب میشود.
اظهارات طغیانی همچنین در امتداد مواضع اخیر دیگر نمایندگان مجلس قرار میگیرد.
در روزهای گذشته، نصرالله پژمانفر، رئیس کمیسیون اصل ۹۰، تأکید کرده بود کشور از نظر تأمین کالا مشکل اساسی ندارد، اما مسئله اصلی آن است که کالا با قیمت قابل دسترس به دست مردم برسد.
همچنین برخی اعضای کمیسیون اقتصادی و کمیسیون کشاورزی مجلس نیز درباره ضعف نظارت بر بازار، افزایش قیمتها و ضرورت تقویت سیاستهای حمایتی هشدار داده بودند.
با این حال، تفاوت سخنان امروز نایبرئیس کمیسیون اقتصادی در آن بود که او مستقیماً از «تغییر رفتار مصرفی جامعه» سخن گفت و برای آن عدد و داده ارائه کرد.
این مسئله از منظر اجتماعی نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان میدهد بخشی از جامعه وارد مرحلهای از مصرف احتیاطی شده است.
در چنین شرایطی، خانوارها معمولاً خریدهای غیرضروری را کاهش میدهند، حساسیت بیشتری نسبت به قیمت پیدا میکنند و به سمت کالاهای یارانهای یا خریدهای حمایتی حرکت میکنند.
دادههای امروز مجلس، عملاً تأییدی رسمی بر همین روند است.
در عین حال، گسترش نقش کالابرگ پرسشهای مهمی را نیز مطرح میکند؛ مهمترین آن، مسئله پایداری منابع مالی است.
اختصاص ۲۷۰ همت برای جبران فشار معیشتی، در شرایطی که دولت با محدودیت منابع و هزینههای سنگین اقتصادی ناشی از جنگ و تحریم روبهروست، نشان میدهد ادامه حمایتهای گسترده نیازمند منابع مالی پایدار خواهد بود.
در غیر این صورت، یا فشار بیشتری به بودجه عمومی وارد میشود یا دامنه حمایتها در آینده محدودتر خواهد شد.
از منظر تحلیلی، مجلس اکنون در حال ارسال دو پیام همزمان است:
نخست اینکه حاکمیت تلاش دارد بازار کالاهای اساسی و معیشت مردم را مدیریت کند و اجازه شکلگیری بحران تأمین را ندهد؛
و دوم اینکه فشار اقتصادی و تغییر رفتار خرید مردم، اکنون به سطحی رسیده که دیگر نمیتوان آن را صرفاً یک نگرانی مقطعی
دانست.
به همین دلیل، سخنان امروز طغیانی را میتوان یکی از شفافترین روایتهای رسمی از وضعیت واقعی اقتصاد خانوار در ماههای اخیر تلقی کرد.
این اظهارات نشان میدهد مسئله امروز اقتصاد ایران فقط تأمین کالا نیست، بلکه حفظ قدرت خرید و مدیریت الگوی مصرف جامعه در شرایط فشار اقتصادی و نااطمینانی منطقهای است.
دادههای ارائهشده از سوی کمیسیون اقتصادی مجلس، تصویری روشن از تغییر تدریجی رفتار مصرفی جامعه ارائه میدهد؛ تغییری که در آن، کالابرگ الکترونیکی از یک ابزار حمایتی فرعی، به یکی از ستونهای اصلی تنظیم بازار خوراکیها و جبران فشار معیشتی تبدیل شده است.
این وضعیت نشان میدهد اقتصاد ایران وارد مرحلهای شده که در آن، مدیریت معیشت خانوارها و حفظ ثبات بازار مصرف، به یکی از مهمترین اولویتهای سیاستگذاری اقتصادی تبدیل شده است.