به گزارش ایرتانیوز، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با شبکه فاکس نیوز بار دیگر تأکید کرد: «ایران سلاح هستهای نخواهد داشت.» او همچنین گفت: «من کاری را انجام خواهم داد که درست است. تنگه هرمز باز خواهد شد و ایران سلاح هستهای نخواهد داشت.»
این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که طی ماههای اخیر، آمریکا و اسرائیل بارها مدعی شدهاند بخش مهمی از زیرساختهای هستهای و موشکی ایران را هدف قرار دادهاند، اما همزمان مقامهای آمریکایی همچنان درباره وضعیت واقعی ذخایر اورانیوم و آینده برنامه هستهای جمهوری اسلامی ابراز نگرانی میکنند. ترامپ در ادامه سخنانش ادعا کرد ایران به آمریکا اطلاع داده که به ذخایر اورانیوم با غنای بالا دسترسی ندارد و این مواد زیر آوار تأسیساتی قرار گرفته که سال گذشته به دستور او بمباران شده بود. با این حال، بخش مهم ماجرا دقیقاً در ادامه همین اظهارات قرار دارد؛ جایی که رئیسجمهور آمریکا تأکید میکند واشنگتن هرگونه تلاش برای دسترسی مجدد ایران به این ذخایر را «از نزدیک زیر نظر خواهد گرفت.»
همین جمله بهخوبی نشان میدهد آمریکا با وجود همه حملات، فشارها و عملیاتهای امنیتی، هنوز نسبت به وضعیت واقعی مواد هستهای ایران اطمینان کامل ندارد. ترامپ حتی به گزارشهای رسانهای اشاره کرد که بر اساس آنها، ایران ممکن است بتواند بخشی از این مواد را بازیابی کند؛ موضوعی که نشان میدهد مسئله هستهای ایران همچنان یکی از اصلیترین نگرانیهای امنیتی واشنگتن باقی مانده است.
همزمان، مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، نیز در گفتوگو با فاکس نیوز مواضعی مشابه اتخاذ کرد و مدعی شد: «هیچ دلیلی وجود ندارد که ایران به نگهداری اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی ادامه دهد، زیرا تنها کاربرد آن ساخت سلاح هستهای است.» او همچنین گفت این مسئله تهدیدی غیرقابل قبول برای امنیت ملی آمریکا محسوب میشود.
با این حال، جمهوری اسلامی ایران طی سالهای گذشته بارها تأکید کرده برنامه هستهای کشور ماهیتی صلحآمیز دارد و فعالیتهای هستهای ایران در چارچوب نیازهای راهبردی، علمی، صنعتی و حقوق قانونی کشور دنبال میشود. تهران همواره اعلام کرده که فشار نظامی، تحریم یا تهدید خارجی باعث عقبنشینی از حقوق هستهای ملت ایران نخواهد شد.
از منظر تحلیلی، تکرار مداوم عبارت «ایران نباید سلاح هستهای داشته باشد» از سوی مقامهای آمریکایی، بیش از آنکه نشانه اطمینان واشنگتن باشد، بیانگر نگرانی عمیق آنها از حفظ ظرفیت فناورانه، علمی و زیرساختی ایران است. اگر آمریکا واقعاً مطمئن بود توان هستهای ایران بهطور کامل از بین رفته، دلیلی نداشت همچنان درباره ذخایر اورانیوم، بازیابی مواد غنیشده و نظارت دائمی بر تأسیسات ایران سخن بگوید.
در واقع، آنچه اکنون واشنگتن را نگران کرده صرفاً چند مرکز یا چند سایت مشخص نیست، بلکه دانش فنی، زیرساخت انسانی و توان بومی ایران در حوزه فناوری هستهای است؛ ظرفیتی که طی سالها فشار، تحریم، خرابکاری و عملیات نظامی همچنان حفظ شده و حتی بخشی از محافل غربی نیز اذعان دارند که نابودی کامل آن ممکن نیست. همین مسئله باعث شده آمریکا و اسرائیل، باوجود عملیاتهای گسترده، همچنان نتوانند ادعا کنند پرونده هستهای ایران بهطور کامل بسته شده است.
پیوند زدن موضوع هستهای ایران با تنگه هرمز نیز در سخنان ترامپ قابلتوجه بود. او همزمان از باز بودن تنگه هرمز و جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای سخن گفت؛ موضوعی که نشان میدهد واشنگتن همچنان این دو پرونده را بخشی از یک معادله امنیتی واحد میبیند. آمریکا بهخوبی میداند هرگونه تشدید تنش با ایران میتواند مستقیماً امنیت انرژی، تجارت جهانی و بازارهای بینالمللی را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، باوجود تهدیدهای مکرر، کاخ سفید همچنان تلاش میکند میان فشار نظامی، مذاکره و کنترل بحران نوعی توازن ایجاد کند.
در همین چارچوب، تناقض موجود در مواضع آمریکا اهمیت زیادی دارد. از یکسو مقامهای آمریکایی میگویند توان هستهای ایران مهار شده و ذخایر اورانیوم زیر آوار مدفون است، اما از سوی دیگر همچنان درباره امکان بازیابی این مواد، ادامه غنیسازی و لزوم نظارت دائمی هشدار میدهند. این تناقض نشان میدهد برخلاف تبلیغات سیاسی واشنگتن، آمریکا هنوز نتوانسته به اطمینان راهبردی درباره آینده برنامه هستهای ایران برسد.
در ماههای اخیر، بخشی از محافل غربی نیز به این جمعبندی رسیدهاند که ادامه فشار حداکثری علیه ایران، نهتنها به حل نهایی بحران منجر نشده، بلکه باعث پیچیدهتر شدن معادلات امنیتی منطقه شده است. جنگ فرسایشی، افزایش تنش دریایی، بیثباتی بازار انرژی و فشار بر اقتصاد جهانی، بخشی از پیامدهای همین تقابل بودهاند. در چنین شرایطی، تهران تلاش کرده این پیام را منتقل کند که حقوق هستهای، امنیت ملی و توان بازدارندگی کشور، موضوعاتی نیستند که تحت فشار خارجی کنار گذاشته شوند.
به همین دلیل، هرچند آمریکا همچنان از «همه گزینهها روی میز است» سخن میگوید، اما واقعیت صحنه نشان میدهد واشنگتن نیز بهخوبی از هزینههای هرگونه درگیری گستردهتر با ایران آگاه است. همین مسئله باعث شده همزمان با تهدیدهای رسانهای، مسیر مذاکره و مدیریت بحران نیز همچنان باز بماند.
اظهارات تازه ترامپ و والتز، بیش از آنکه نشانه پایان پرونده هستهای ایران باشد، بیانگر ادامه نگرانی و ابهام واشنگتن درباره توان واقعی و ظرفیت راهبردی جمهوری اسلامی است. آمریکا با وجود فشار نظامی، تحریم و عملیات گسترده، هنوز نتوانسته به اطمینان کامل درباره آینده برنامه هستهای ایران برسد و همین مسئله باعث شده این پرونده همچنان یکی از پیچیدهترین و حساسترین محورهای تقابل تهران و واشنگتن باقی بماند.