دسته‌ها

اختصاصی ایرتانیوز

اقتصاد در خط مقدم جنگ؛ چرا هر موشک قیمت نفت را جابه‌جا می‌کند؟

تهران - ایرتانیوز - درگیری‌های اخیر میان ایران و اسرائیل بار دیگر نشان داد که جنگ در خاورمیانه فقط یک مسئله نظامی نیست، بلکه مستقیماً به قلب اقتصاد جهانی ضربه می‌زند. هر خبر از شلیک موشک، تهدید علیه تنگه هرمز یا تشدید تنش‌ها می‌تواند در چند ساعت بازار نفت، طلا و حتی بورس‌های جهانی را دچار نوسان کند؛ واقعیتی که اقتصاد جهانی را به شدت به تحولات ژئوپلیتیک این منطقه وابسته کرده است.

به گزارش ایرتانیوز، در روزهای اخیر و همزمان با اوج‌گیری تنش‌ها، قیمت نفت خام برنت از حدود ۹۴ دلار به ۹۷ دلار در هر بشکه در ساعات اوج درگیری افزایش یافت؛ جهشی که نشان‌دهنده حساسیت بالای بازار انرژی به ریسک‌های سیاسی است. تحلیلگران معتقدند حتی بدون اختلال واقعی در عرضه نفت، صرفاً احتمال گسترش جنگ می‌تواند قیمت‌ها را بالا ببرد.

با این حال، پس از اعلام توقف موقت حملات و کاهش سطح تنش، بازار نفت وارد فاز اصلاحی شد. بر اساس آخرین داده‌های بازار جهانی تا ۱۹ خرداد ۱۴۰۵، قیمت نفت برنت به حدود ۹۳ دلار و ۱۱ سنت در هر بشکه کاهش یافته و نفت خام آمریکا نیز با افتی محسوس به زیر ۹۰ دلار سقوط کرده است. گزارش امروز رویترز نشان می‌دهد نفت برنت ۱ دلار و ۱۴ سنت و نفت خام آمریکا ۱ دلار و ۳۰ سنت کاهش قیمت را تجربه کرده‌اند؛ موضوعی که از کاهش نگرانی معامله‌گران نسبت به گسترش فوری جنگ حکایت دارد.

کارشناسان انرژی تأکید می‌کنند که آنچه بازار نفت را به حرکت درمی‌آورد فقط وقوع جنگ نیست، بلکه «ریسک جنگ» است. حتی در شرایطی که نفت به‌طور فیزیکی از مسیرهای اصلی مانند تنگه هرمز عبور می‌کند، انتظارات معامله‌گران درباره آینده عرضه و امنیت مسیرهای انتقال انرژی می‌تواند باعث نوسان شدید قیمت‌ها شود.

تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان است. بر اساس داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) و اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی از این مسیر عبور می‌کند؛ رقمی معادل حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد تجارت جهانی نفت. هرگونه تهدید در این مسیر، بلافاصله در بازارهای جهانی منعکس می‌شود.

در کنار نفت، بازار طلا نیز به عنوان دارایی امن به سرعت به تحولات ژئوپلیتیک واکنش نشان می‌دهد. در دوره اوج تنش، بخشی از سرمایه‌ها از بازارهای پرریسک خارج شده و به سمت دارایی‌های امن مانند طلا حرکت می‌کنند؛ رفتاری که در بحران‌های مشابه نیز بارها تکرار شده است.

بازارهای سهام جهانی نیز از این تحولات بی‌نصیب نمانده‌اند. افزایش نااطمینانی سیاسی معمولاً باعث کاهش اشتهای سرمایه‌گذاران برای دارایی‌های پرریسک می‌شود و در مقابل، تقاضا برای دارایی‌های کم‌ریسک را افزایش می‌دهد. این موضوع به گفته تحلیلگران می‌تواند در بلندمدت بر رشد اقتصادی کشورها اثر منفی بگذارد.

از منظر تجارت جهانی، افزایش هزینه بیمه کشتی‌ها و حمل‌ونقل دریایی یکی دیگر از پیامدهای مستقیم ناامنی در خاورمیانه است. تجربه بحران‌های اخیر در دریای سرخ نشان داده که تغییر مسیر کشتی‌ها به سمت مسیرهای طولانی‌تر، هزینه حمل کالا را به شکل قابل توجهی افزایش می‌دهد و این هزینه در نهایت به مصرف‌کننده نهایی منتقل می‌شود.

برخی نهادهای بین‌المللی هشدار داده‌اند که تداوم تنش‌ها در خاورمیانه می‌تواند زمینه‌ساز موج جدیدی از تورم جهانی شود. افزایش قیمت انرژی، رشد هزینه حمل‌ونقل و اختلال در زنجیره تأمین جهانی از جمله عواملی هستند که می‌توانند فشار تورمی را در اقتصادهای بزرگ جهان تشدید کنند.

در همین حال، مقامات منطقه‌ای نیز بر حساسیت وضعیت تأکید دارند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در مواضع اخیر خود تأکید کرده است که امنیت انرژی در منطقه باید تضمین شود و هرگونه تشدید تنش می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای کل جهان داشته باشد. در سوی مقابل، برخی مقامات غربی نیز نسبت به خطر گسترش درگیری‌ها و اثر آن بر بازار انرژی هشدار داده‌اند.

در نهایت، تحولات اخیر بار دیگر نشان داد که اقتصاد جهانی و امنیت خاورمیانه به شدت در هم تنیده‌اند. هر موشک شلیک‌شده در منطقه، فقط یک رویداد نظامی نیست؛ بلکه می‌تواند در همان لحظه قیمت نفت، طلا، سهام و حتی هزینه زندگی میلیون‌ها نفر در سراسر جهان را جابه‌جا کند. به همین دلیل، بازار انرژی همچنان یکی از اولین جبهه‌هایی است که اثرات هر بحران در خاورمیانه را به جهان مخابره می‌کند.