به گزارش ایرتا نیوز، تنگه هرمز یکی از حساسترین گذرگاههای اقتصادی جهان است. بر اساس دادههای اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و میعانات از این تنگه عبور میکند؛ رقمی معادل نزدیک به یکپنجم مصرف جهانی نفت. همین واقعیت باعث شده هرگونه تغییر در قواعد عبور و مرور در این آبراه، بلافاصله بر بازار انرژی و تجارت جهانی اثر بگذارد.
در چنین شرایطی، به گفته کارشناسان اتکای صرف به ابزار نظامی در بلندمدت نمیتواند چارچوبی پایدار برای جریان دریانوردی ایجاد کند و لازم است قواعدی شکل بگیرد که هم قابل پیشبینی باشد و هم امکان تفکیک جریانهای مشروع و نامشروع کشتیرانی را فراهم کند.
بیمه جنگی؛ ابزار نرم نظم ایرانی
در این چارچوب، بیمه دریایی جنگی بهعنوان ابزار نرم تنظیمگر نظم کشتیرانی معرفی شده است. جمهوری اسلامی ایران با اتکا به تجربه صنعت بیمه داخلی در دوره تحریم و با مشارکت شرکتهای بیمه کشورهای همسو میتواند پوشش بیمه جنگی عبور از تنگه هرمز را برای جریان مشروع تجارت ارائه دهد.
بر اساس این سازوکار، کشتیهای عبوری در سه دسته قرار میگیرند: کشتیهای مرتبط با کشورهای همسو که تحت اشراف این نظم بهراحتی عبور خواهند کرد؛ کشتیهای کشورهای غیرمتخاصم که با دریافت پوشش بیمه و تبادل اطلاعات میتوانند از مسیر عبور کنند و در عین حال از ابزار تعرفه بیمه برای تنظیم رفتار آنها استفاده میشود؛ و کشتیهای مرتبط با کشورهای متخاصم که از این سازوکار بهرهمند نخواهند شد.
تبدیل برتری میدانی به نظم پایدار
در این مدل، نیروهای مسلح با اشراف اطلاعاتی بر کشتیهای عبوری، نقش ضمانت اجرای این قواعد نرم را ایفا میکنند و در صورت تخلف امکان اقدام عملیاتی وجود خواهد داشت. همین پیوند میان ابزار نرم اقتصادی و قدرت سخت نظامی باعث میشود مخاطرات عبور از تنگه برای شرکتهای کشتیرانی قابل سنجش و مدیریتپذیر شود.
بازنگری در نظم منطقهای با تسلط بر تنگه هرمز توسط ایران
در همین راستا سنجابی رئیس اتاق بازرگانی ایران و عراق، با اشاره به اینکه در حال حاضر ایران وارد جنگ تحمیلی رمضان شده است که باعث وارد شدن خسارتهای بسیار زیاد به کشور شده است گفت: این جنگ علاوهبر وارد شدن خسارتهای معدنی که قابل جبران نیست از جمله شهید شدن رهبر عزیز ایران باعث وارد شدن خسارتهای بسیار زیاد مالی است که باید غرامتهای آنها دریافت شود.
وی در ادامه به شرایطی پرداخت که با وقوع آن، ایران میتواند رسماً اعلام کند که دیگر خویشتنداری نخواهد کرد. سنجابی با تاکید بر غیرقانونی بودن جنگ از ابتدا، خواستار جبران خسارتهای مالی وارده به ایران شد و تصریح کرد: «بخشی از این مطالبات فراتر از خسارتهای مالی است و ما باید جایگاه خود را در نظم منطقهای مورد بازنگری قرار دهیم.»
رئیس اتاق بازرگانی ایران و عراق با اشاره به اینکه بازگشت به شرایط قبل از جنگ رمضان دیگر امکانپذیر نیست، بیان داشت: «ما قطعاً از حقوق معنوی خود استفاده خواهیم کرد و تضمین عبور ایمن کشتیها از تنگه هرمز را ایران تأمین خواهد کرد.
وی در پایان خاطرنشان کرد که ایران پس از جنگ نمیتواند خویشتنداری همیشگی را ادامه دهد.
ضرورت بازنگری در قوانین اجرایی تنگه هرمز بعد از اتمام جنگ
همچنین روح الله لطیفی سخنگوی کمیسیون روابط بینالملل و توسعه تجارت خانه صمت ایران، با اشاره به اقدامات اخیر ایران، گفت: ضربات دقیق تسلیحات و موشکهای ایرانی بر آمریکا، اسرائیل و کشورهای میزبان پایگاههای متجاوزین، همراه با اقدام مقتدرانه ایران در کنترل تنگه هرمز به عنوان دست برتر ایران در جغرافیای درگیری، فشار قابل توجهی به اقتصاد جهانی و منطقهای، از جمله میزبانان آمریکا و دوستان آمریکا، وارد کرده است.
وی با بیان اینکه کاهش عرضه نفت و مشتقات نفتی و تولید آن، نشاندهنده حمله آمریکا به اقتصاد و زندگی بیش از ۸ میلیارد نفر از جمعیت جهان با حمله به ایران است، ادامه داد: این اقدام با تدبیر و هوشمندی نیروهای مسلح ما اثر خود را آغاز کرده است و شاهد تعطیلی اقتصادی کشورهای میزبان، گرانی سوخت در دنیا، سقوط بازار سرمایه در منطقه، اروپا و آمریکا، تهدید کشاورزی و مواد غذایی دنیا، افزایش بهای تمام شده کالاهای اروپایی و آمریکایی و غولهای بزرگ اقتصادی و ایجاد نارضایتی در این کشورها بودهایم.
لطیفی با اشاره به افزایش روزانه قیمت نفت و سقوط گردشگری و توقف پروازهای بینالمللی که روزانه میلیاردها دلار هزینه برای جهان دارد، تاکید کرد: دنیا آمریکا و رژیم صهیونیستی را عامل این بحران میداند.
وی افزود: با شدت حملات از سوی کشورمان و استمرار در کنترل تنگه هرمز، تابآوری و مقاومت ملت ایران و هوشیاری و اقدام دیپلماتیک، اقتدار و مقاومت دست یافتنی است. باید تا نقطهای عمل کرد که ضمن فهم هزینه بالای حمله مجدد به ایران از سوی متجاوزین، اراده خود را بر آنان تحمیل کنیم.
لطیفی در بخش دیگری از سخنان خود به دو موضوع مهم دیگر اشاره کردگفت: «در صورت تحقق بازدارندگی، به دلیل صراحت و آشکار بودن تجاوز و متجاوز، صراحتاً باید موضوع غرامت تعیین تکلیف شود و برای آن ضمانت اجرا مشخص گردد.
وی ادامه داد : موضوع دوم آن است که مطمئناً به دلیل اینکه کشورها با عبور بیدغدغه از این آبراه شرایط را برای بحران جهانی با حمله به ایران فراهم کردند، طبیعی است که برای صلح و امنیت جهانی و دفاع از منافع ملی و منطقه نباید اجازه داد این رهاشدگی مجدد باعث بحران جهانی شود.
سخنگوی کمیسیون روابط بینالملل و توسعه تجارت خانه صمت ایران در پایان تاکید کرد: البته رژیم عبور و مرور از این تنگه استراتژیک باید مجدد تدوین شود و جمهوری اسلامی نیز حتماً در تدوین آن نقش اساسی داشته باشد تا اجنبی با حضور خود تولید وحشت و تهدید نکند
در نهایت، ابتکار بیمه دریایی تنگه هرمز عملاً کنترل راهبردی ایران بر این گذرگاه حیاتی را به یک سازوکار نهادمند اقتصادی و حقوقی تبدیل میکند؛ سازوکاری که هم امکان استمرار جریان مشروع تجارت را فراهم میآورد و هم ابزارهای لازم برای اعمال حاکمیت و مدیریت تردد دریایی را در اختیار ایران قرار میدهد. به این ترتیب، تنگه هرمز نهتنها صحنه اعمال قدرت میدانی، بلکه بستر شکلگیری نظم دریایی تحت قواعد تعیینشده از سوی ایران خواهد بود.