به گزارش ایرتانیوز، گزارش‌های کشف و امحای مزارع کشت خشخاش نه تنها حاکی از گسترش پدیده‌ای نگران‌کننده است، بلکه تصویری از تعارض میان نیاز‌های اقتصادی کشاورزان، سیاست‌های مبارزه با مواد مخدر و پیامد‌های اجتماعی-بهداشتی آن را ترسیم میکند.
بر اساس آمار‌های رسمی که یک نماینده مجلس مطرح کرده، سطح زیر کشت غیرقانونی خشخاش از حدود ۹ هزار و ۳۴۵ هکتار در سال‌های ۱۴۰۲-۱۴۰۳ به نزدیک ۳۲ هزار هکتار در دوره اخیر رسیده که رشدی ۲۴۶ درصدی را نشان می‌دهد. این ارقام، زنگ خطری جدی برای امنیت غذایی، سلامت عمومی و ثبات اجتماعی به شمار می‌رود.
حسین ذوالفقاری، دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، صراحتاً شایعات «آزادسازی کشت خشخاش» را رد کرده و تأکید ورزیده که هرگونه کشت غیرمجاز با برخورد شدید مواجه خواهد شد. با این حال، بحث‌هایی پیرامون کشت کنترل‌شده گونه‌هایی مانند «شقایق ایرانی» برای مصارف دارویی مطرح شده که ریشه در کاهش واردات تریاک از افغانستان دارد. طالبان از سال ۱۴۰۱ ممنوعیت گسترده‌ای اعمال کردند و تولید افغانستان در ۲۰۲۵ حدود ۲۰ درصد کاهش یافت. این خلأ، ایران را که سالانه به صد‌ها تن تریاک دارویی نیاز دارد، با چالش مواجه کرده است. اما مقامات تأکید دارند که کشت خشخاش معمولی برای تریاک همچنان مطلقاً ممنوع است و هیچ مجوز رسمی صادر نشده است.
از نظر کارشناسات، دلایل این رواج چندبعدی است. نخست، انگیزه اقتصادی: خشخاش محصولی پربازده و کم‌آب‌برتر نسبت به برخی محصولات سنتی مانند برنج است. در شرایط تورم، خشکسالی و کاهش درآمد کشاورزی، سود آن برای کشاورزان کوچک‌مقیاس وسوسه‌انگیز است. محمد جمالیان نماینده عضو کمیسیون بهداشت مجلس، صراحتاً اشاره کرده که «در استانی که قبلاً برنج می‌کاشتند، امروز به کشت خشخاش روی آورده‌اند». این جابه‌جایی، امنیت غذایی را تهدید میکند و زنجیره تأمین مواد غذایی را مختل می‌سازد.
در این میان کاهش تولید افغانستان و نوسانات قیمتی، تقاضای داخلی برای مواد اولیه دارویی مانند شربت‌های اپیوم و مسکن‌ها را افزایش داده. برخی سودجویان این خلأ را با کشت غیرقانونی پر کرده‌اند. همچنین عوامل اجتماعی-ساختاری نیز در این داستان تاثیر دارد: فقر روستایی، بیکاری فصلی و دسترسی آسان به بذر از طریق شبکه‌های قاچاق، این بستر را فراهم کرده. هرچند گزارش‌ها حاکی است که این کشت محدود به مناطق مرزی یا فقیرنشین نیست و به استان‌های مرکزی و شمالی نیز نفوذ کرده است.
واکنش‌ها قاطعانه بوده است. نیرو‌های انتظامی و قضایی در عملیات‌های متعدد، مزارع را شناسایی و معدوم کرده‌اند. در خوزستان، دادستان حمیدیه از کشف سه مزرعه بزرگ و دادستان دشت آزادگان از تخریب پنج مزرعه خبر داد. در لرستان، استاندار از برخورد انتظامی سخن گفت و موارد مشابه در لالی و الوار گرمسیری گزارش شد. قوه قضائیه هرگونه کشت را جرم دانسته و مجازات‌هایی مانند مصادره زمین، جریمه سنگین و حبس را اعمال میکند.
ستاد مبارزه با مواد مخدر نیز بر تشدید رصد ماهواره‌ای و اطلاعاتی تأکید دارد. با وجود این، حجم کشف‌شده نشان‌دهنده گستردگی پدیده است. جمالیان هشدار داده که این خشخاش‌های غیرقانونی «خالص‌تر» هستند و می‌توانند شدت اعتیاد را افزایش دهند. بخشی از کشفیات به کارخانه‌های داروسازی تحویل داده می‌شود، اما بخش عمده‌ای خطر مصرف محلی و قاچاق را به همراه دارد.