به گزارش ایرتانیوز،پایداری و تاب‌آوری زیرساخت‌های شهری، به معنای توانایی یک کلانشهر برای تداوم عملکرد حیاتی خود در شرایط عادی و حفظ ثبات در زمان بروز بحران‌ها و فشارهای تدریجی است. در دنیای امروز که شهرها با چالش‌های پیچیده‌ای همچون تغییرات اقلیمی، رشد شتابان جمعیت و فرسودگی شبکه‌های زیرساختی مواجه هستند، موضوع تاب‌آوری نه یک انتخاب بلکه یک ضرورت راهبردی برای مدیریت شهری محسوب می‌شود. بررسی‌های فنی نشان می‌دهد که زیرساخت‌های شهری شامل شبکه‌های حمل و نقل، تاسیسات انرژی، سیستم‌های مدیریت پسماند و شبکه‌های آبرسانی، به دلیل پیوستگی عملکردی، نیازمند رویکردی یکپارچه برای پایش و مقاوم‌سازی هستند.
یکی از چالش‌های اساسی در نگهداری زیرساخت‌های شهری، تکیه بر تعمیرات پس از بروز خرابی یا حادثه است که هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی سنگینی به شهر تحمیل میکند. الگوی نوین تاب‌آوری بر استفاده از فناوری‌های پایش سلامت سازه تاکید دارد. به کارگیری حسگرهای هوشمند در پل‌ها، تقاطع‌های غیرهمسطح، لوله‌های اصلی انتقال آب و شبکه‌های توزیع برق، امکان شناسایی نقاط ضعف را پیش از بروز بحران فراهم میکند. این رویکرد به مدیران شهری اجازه می‌دهد تا اولویت‌های اجرایی را بر اساس تحلیل داده‌های واقعی تعیین کرده و منابع مالی را به جای صرف هزینه‌های بازسازی پس از تخریب، در بخش نگهداری پیشگیرانه سرمایه‌گذاری کنند.
شبکه‌های حمل و نقل به عنوان شریان‌های حیاتی شهر شناخته می‌شوند که در زمان بحران، وظیفه لجستیک و امدادرسانی را بر عهده دارند. برای افزایش تاب‌آوری این شبکه، طراحی مسیرهای موازی، ایجاد دسترسی‌های جایگزین و مقاوم‌سازی گره‌های ترافیکی کلیدی در اولویت قرار دارد. استانداردسازی طراحی تقاطع‌ها و استفاده از مصالح با دوام بالاتر در روسازی معابر، از جمله اقداماتی است که عمر مفید زیرساخت‌های حمل و نقل را افزایش می‌دهد. همچنین هماهنگی میان سامانه‌های مدیریت ترافیک و مراکز امدادی، تضمین‌کننده تداوم جریان حرکت در شرایط غیرعادی است.
تاب‌آوری شهری بدون تامین پایدار انرژی غیرممکن است. کلانشهرها نیازمند بازنگری در طراحی تاسیسات برق و گاز هستند تا در صورت بروز حوادث، بخش‌های حیاتی شهر مانند بیمارستان‌ها و مراکز خدمات اضطراری از شبکه اصلی مستقل باشند یا از منابع پشتیبان مطمئن بهره‌مند شوند. استفاده از ریزشبکه‌های انرژی که قابلیت جدا شدن از شبکه سراسری و فعالیت مستقل را دارند، یکی از راهکارهای نوین در این حوزه است. علاوه بر این، مقاوم‌سازی تجهیزات انتقال و توزیع در برابر مخاطرات طبیعی، نقشی کلیدی در حفظ تداوم خدمت‌رسانی دارد.
تحلیل کلان‌داده‌ها و استفاده از مدل‌سازی‌های رایانه‌ای، قدرت پیش‌بینی مدیریت شهری را ارتقا داده است. با شبیه‌سازی حوادث احتمالی مانند سیلاب‌های شهری، زلزله و یا حوادث صنعتی، می‌توان رفتار زیرساخت‌ها را پیش‌بینی کرد و نقاط بحرانی را شناسایی نمود. این مدل‌سازی‌ها به تدوین نقشه‌های خطر و برنامه‌های عملیاتی دقیق کمک میکند تا در زمان نیاز، تیم‌های اجرایی با آگاهی کامل از آسیب‌پذیری‌های احتمالی، عملیات مهار و مدیریت بحران را انجام دهند.
تاب‌آوری زیرساخت‌ها نیازمند همکاری نزدیک میان تمامی دستگاه‌های دخیل در مدیریت شهر است. شبکه فاضلاب، خطوط انتقال آب، فیبرهای نوری، کابل‌های برق و گاز همگی در یک فضای مشترک زیرزمینی قرار دارند. هرگونه اقدام ناهماهنگ در حفاری، نوسازی یا توسعه این شبکه‌ها می‌تواند پایداری سایر بخش‌ها را به خطر بیندازد. بنابراین استقرار یک سامانه مدیریت یکپارچه زیرساخت که تمامی نقشه‌ها، ضوابط اجرایی و برنامه‌های توسعه را در خود جای دهد، برای جلوگیری از تعارضات اجرایی و افزایش کارایی شبکه شهری حیاتی است.
تاب‌آوری زیرساخت‌های شهری، فرآیندی تدریجی و مداوم است که نیازمند نگرش جامع به تمامی ارکان شهر است. کلانشهرهایی که بر نگهداری پیشگیرانه، ارتقای استانداردهای فنی، هوشمندسازی پایش زیرساخت‌ها و هماهنگی دستگاه‌های اجرایی تمرکز می‌کنند، نه تنها در برابر بحران‌ها مقاوم‌تر هستند بلکه در شرایط عادی نیز خدمات باکیفیت‌تر و پایدارتری به شهروندان ارائه می‌دهند. رویکرد مدیریت شهری در این مسیر باید از پروژه‌محوری به سمت پایداری‌محوری تغییر کند تا آینده شهرها با امنیت و آسایش بیشتری همراه باشد.