دسته‌ها

گزارش اختصاصی ایرتانیوز

قالیباف: آمریکا تفاهم‌نامه را نقض کرد؛ دوران قلدری تمام شده است

تهران ـ ایرتانیوز ـ هم‌زمان با ادامه تنش‌های منطقه‌ای و بحث درباره میزان پایبندی آمریکا به تفاهم‌های اخیر، رئیس مجلس شورای اسلامی با انتقاد از اقدامات واشنگتن، تأکید کرد جمهوری اسلامی ایران در برابر فشار و تهدید عقب‌نشینی نخواهد کرد. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که پس از پایان جنگ ۱۲ روزه، فضای سیاسی منطقه همچنان شکننده است و هرگونه نقض توافق‌ها می‌تواند بر روند مذاکرات و امنیت منطقه اثر بگذارد.

به گزارش ایرتانیوز، محمدباقر قالیباف با اشاره به آنچه نقض تعهدات آمریکا پس از تفاهم اخیر عنوان کرد، گفت: «دوران قلدری و اخاذی به پایان رسیده است. به جایی نمی‌رسد؛ ما تسلیم نمی‌شویم.» وی با برشمردن مواردی همچون بازگرداندن تحریم‌های نفتی، تهدید به حملات بیشتر، حملات به جنوب ایران، ادامه تجاوزهای رژیم صهیونیستی به لبنان و آنچه دخالت در ترتیبات مربوط به تنگه هرمز خواند، این اقدامات را مغایر با روح تفاهمات اخیر دانست.

رئیس مجلس پیش‌تر نیز درباره راهبرد جمهوری اسلامی در مذاکرات تأکید کرده بود: «اگر می‌خواستیم از طریق نظامی محاصره را برداریم، متحمل خسارات سنگین می‌شدیم، اما با مذاکره محاصره را یک‌شبه برداشتیم.» او همچنین تصریح کرده بود: «مذاکره و میدان مکمل یکدیگرند» و جمهوری اسلامی از موضع اقتدار، هم ظرفیت دیپلماسی و هم توان بازدارندگی خود را حفظ خواهد کرد.

تحلیلگران روابط بین‌الملل معتقدند مهم‌ترین چالش پس از هر توافق سیاسی، مرحله اجرای تعهدات است. تجربه توافق‌های گذشته نشان داده است که اختلاف بر سر نحوه اجرا، زمان‌بندی تعهدات و برداشت‌های متفاوت از مفاد توافق، می‌تواند حتی بیش از خود مذاکرات منشأ تنش باشد.

در هفته‌های اخیر نیز گزارش‌هایی درباره بازگشت برخی محدودیت‌های نفتی، ادامه فشارهای اقتصادی آمریکا و افزایش تنش‌های امنیتی در منطقه منتشر شده است؛ موضوعاتی که از نگاه تهران، با فضای ایجادشده پس از تفاهم اخیر همخوانی ندارد. در مقابل، واشنگتن نیز اجرای برخی تعهدات را به پایبندی کامل ایران به مفاد توافق منوط کرده است؛ مسئله‌ای که نشان می‌دهد هنوز فاصله قابل توجهی تا تثبیت کامل توافق وجود دارد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، نیز در یکی از مواضع اخیر خود تأکید کرده است: «جمهوری اسلامی ایران به تعهدات خود پایبند است، اما هرگونه اقدام متقابل ایران، متناسب با رفتار طرف مقابل خواهد بود و هیچ‌گونه نقض تعهدات را بدون پاسخ نخواهد گذاشت.»

از منظر راهبردی، یکی از مهم‌ترین محورهای اختلاف، امنیت تنگه هرمز است. این آبراه که بخش مهمی از تجارت انرژی جهان از آن عبور می‌کند، همچنان یکی از حساس‌ترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان به شمار می‌رود. هرگونه تنش در این منطقه، علاوه بر پیامدهای امنیتی، می‌تواند بازار جهانی نفت، قیمت انرژی و اقتصاد بین‌الملل را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

کارشناسان مسائل امنیتی معتقدند جنگ ۱۲ روزه نشان داد که هرگونه درگیری مستقیم در منطقه، هزینه‌های سنگینی برای همه طرف‌ها به همراه دارد. به همین دلیل، اگرچه مذاکرات به کاهش سطح تنش کمک کرده است، اما حفظ این وضعیت نیازمند پایبندی عملی همه طرف‌ها به تعهدات، پرهیز از اقدامات تحریک‌آمیز و استفاده از سازوکارهای دیپلماتیک برای حل اختلافات است.

در همین چارچوب، ادامه حملات رژیم صهیونیستی به لبنان نیز از جمله موضوعاتی است که به اعتقاد بسیاری از ناظران، می‌تواند بر ثبات منطقه و روند اجرای تفاهم‌های اخیر سایه بیندازد. تهران بارها اعلام کرده است که امنیت منطقه باید توسط کشورهای منطقه تأمین شود و حضور و مداخله بازیگران فرامنطقه‌ای نه‌تنها کمکی به ثبات نمی‌کند، بلکه بر پیچیدگی بحران‌ها می‌افزاید.

از منظر اقتصادی نیز هرگونه بازگشت تحریم‌های نفتی یا افزایش نااطمینانی‌های امنیتی، مستقیماً بر بازارهای ارز، انرژی، سرمایه‌گذاری و تجارت خارجی اثرگذار خواهد بود. تجربه هفته‌های اخیر نشان داده است که حتی انتشار اخبار مربوط به تنش‌های محدود نیز می‌تواند انتظارات بازار را تغییر داده و بر قیمت ارز و سایر بازارهای مالی اثر بگذارد.

در نهایت، سخنان محمدباقر قالیباف را باید در چارچوب راهبرد اعلامی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر «دیپلماسی همراه با حفظ قدرت بازدارندگی» ارزیابی کرد. راهبردی که بر استفاده هم‌زمان از ظرفیت مذاکره، دفاع از منافع ملی و مقابله با فشارهای خارجی تأکید دارد. با این حال، آینده تفاهم‌های اخیر بیش از هر چیز به میزان پایبندی عملی طرفین به تعهدات، کاهش اقدامات تنش‌زا و استمرار گفت‌وگوهای سیاسی وابسته خواهد بود؛ چرا که هرگونه فاصله گرفتن از این مسیر، می‌تواند بار دیگر منطقه را با چرخه‌ای از بی‌ثباتی و تنش روبه‌رو کند.