دسته‌ها

رابطه ال‌نینو و زلزله‌های بزرگ زیر ذره‌بین دانشمندان

تهران - ایرتانیوز - با آغاز سال آبی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ و مطرح شدن احتمال اثرگذاری سوپر ال‌نینو بر منطقه، پرسش درباره ارتباط این پدیده اقلیمی با زمین‌لرزه‌های بزرگ دوباره مطرح شده است؛ با این حال، شواهد علمی فعلی رابطه مستقیم و قطعی میان ال‌نینو و وقوع زلزله‌های بزرگ را تأیید نمی‌کند.

به گزارش ایرتانیوز، مهدی زارع، استاد زلزله‌شناسی، درباره ارتباط «سوپر ال‌نینو» و فعالیت‌های لرزه‌ای نوشته است که این پدیده می‌تواند در گسل‌هایی که از پیش در شرایط بحرانی قرار دارند، فعالیت لرزه‌ای محلی را تحریک کند، اما نمی‌توان رابطه مستقیم میان یک الگوی اقلیمی کوتاه‌مدت مانند ال‌نینو و وقوع یک زمین‌لرزه بزرگ برقرار کرد.

پژوهش‌های علمی نشان داده‌اند تغییرات ال‌نینو می‌تواند موجب جابه‌جایی جرم آب در اقیانوس آرام و تغییرات قابل اندازه‌گیری در شکل و توزیع جرم زمین شود. اختلاف سطح آب در بخش‌های شرقی و غربی اقیانوس آرام در جریان این پدیده می‌تواند باعث حرکت کشسان پوسته اقیانوسی شود.

با این حال، میزان تغییرات تنش ناشی از این فرایند بسیار کمتر از تنش‌های زمین‌ساختی است که معمولاً عامل اصلی وقوع زمین‌لرزه‌های بزرگ محسوب می‌شوند. بنابراین این تغییرات بیشتر می‌توانند نقش یک عامل تحریک‌کننده را برای گسل‌هایی داشته باشند که از قبل در آستانه گسیختگی قرار گرفته‌اند.

بررسی‌های علمی همچنین از وجود همبستگی زمانی میان برخی دوره‌های ال‌نینو و افزایش فعالیت لرزه‌ای در بخش‌هایی از پشته میان‌اقیانوسی شرق اقیانوس آرام خبر داده‌اند. در برخی مطالعات، افزایش فعالیت لرزه‌ای با فاصله چند ماه پس از رخدادهای ENSO گزارش شده است.

در عین حال، شواهدی نیز درباره رابطه معکوس میان زمین‌لرزه‌های بزرگ و تغییرات اقلیمی مطرح شده است. یک مطالعه در سال ۲۰۲۲ نشان داد زمین‌لرزه‌های عظیم می‌توانند نیروهایی ایجاد کنند که تغییرات بسیار کوچکی در محور زمین ایجاد کرده و به‌طور بالقوه بر چرخه‌های ENSO اثر بگذارند.

سوپر ال‌نینوی سال‌های ۱۸۷۷ و ۱۸۷۸ نیز هم‌زمان با چند زمین‌لرزه بزرگ در مناطق مختلف جهان رخ داد، اما هم‌زمانی این رویدادها به‌تنهایی برای اثبات رابطه علت و معلولی کافی نیست.

بر این اساس، اگرچه سوپر ال‌نینو در سال‌های ۲۰۲۶-۲۰۲۷ می‌تواند تغییرات کشسان و قابل اندازه‌گیری در زمین ایجاد کند و در برخی مناطق، به‌ویژه گسل‌های دارای تنش بحرانی، فعالیت لرزه‌ای را تحریک کند، شواهد موجود از افزایش جهانی زلزله‌های بزرگ در اثر این پدیده حمایت نمی‌کند.