دسته‌ها

گزارش اختصاصی ایرتانیوز

آتش‌بس روی کاغذ؛ چرا درگیری‌ها دوباره شعله‌ور شد؟

تهران - ایرتانیوز - در حالی که چند هفته از اعلام آتش‌بس میان ایران و اسرائیل می‌گذرد، حملات متقابل روزهای اخیر نشان داده است که آتش‌بس موجود بیش از آنکه یک توافق پایدار باشد، توقفی موقت در میانه یک بحران عمیق منطقه‌ای است. حملات جدید، تهدیدهای متقابل و اختلاف نظر میان بازیگران اصلی، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که آیا منطقه به سمت صلح حرکت می‌کند یا تنها در حال تجربه یک وقفه کوتاه میان دو مرحله از تنش است؟

به گزارش ایرتانیوز، تحولات روزهای اخیر نشان می‌دهد آتش‌بسی که با میانجیگری آمریکا شکل گرفت، هنوز نتوانسته ریشه‌های اصلی بحران را از بین ببرد. حملات اسرائیل به اهدافی در لبنان و پاسخ موشکی ایران به سرزمین‌های اشغالی، نخستین رویارویی مستقیم دو طرف پس از توافق آتش‌بس را رقم زد و بار دیگر فضای منطقه را ملتهب کرد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در واکنش به این تحولات اعلام کرد ایران و اسرائیل به دنبال «آتش‌بس فوری» هستند و مذاکرات نهایی برای رسیدن به توافق در جریان است. او همچنین از دو طرف خواست «فوراً تیراندازی را متوقف کنند». با این حال، تنها چند ساعت پس از این اظهارات، حملات جدید و تبادل آتش میان طرفین گزارش شد؛ اتفاقی که تردیدها درباره میزان نفوذ واشنگتن بر روند تحولات را افزایش داده است.

بسیاری از تحلیلگران معتقدند ریشه اصلی بحران در این واقعیت نهفته است که آتش‌بس موجود، اختلافات راهبردی میان ایران و اسرائیل را حل نکرده است. موضوعاتی مانند پرونده هسته‌ای ایران، حضور گروه‌های هم‌پیمان تهران در منطقه، امنیت مرزهای شمالی اسرائیل و تحولات لبنان همچنان پابرجاست و هر حادثه می‌تواند دوباره جرقه درگیری را روشن کند.

در همین چارچوب، اسرائیل حملات اخیر خود را با استناد به تهدیدات امنیتی و فعالیت نیروهای همسو با ایران در لبنان توجیه کرده است. اما تهران این اقدامات را نقض آشکار توافقات موجود دانسته و اعلام کرده است که در برابر هرگونه حمله، پاسخ خواهد داد. همین چرخه اقدام و واکنش مهم‌ترین عامل شکنندگی آتش‌بس محسوب می‌شود.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، طی روزهای اخیر تأکید کرده است که جمهوری اسلامی ایران خواهان جنگ نیست اما در برابر هرگونه تجاوز یا نقض توافقات سکوت نخواهد کرد. همزمان مقامات نظامی ایران نیز هشدار داده‌اند که در صورت تداوم حملات، پاسخ‌های شدیدتری در دستور کار قرار خواهد گرفت.

در سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو همچنان بر ضرورت حفظ فشار بر محور مقاومت و مقابله با تهدیدهای امنیتی علیه اسرائیل تأکید می‌کند. برخی رسانه‌های غربی گزارش داده‌اند که حتی میان واشنگتن و تل‌آویو نیز درباره نحوه مدیریت بحران اختلافاتی وجود دارد و کاخ سفید خواهان مهار تنش‌هاست، در حالی که بخشی از جریان سیاسی اسرائیل رویکرد تهاجمی‌تری را دنبال می‌کند.

عامل مهم دیگر، لبنان است. حملات اسرائیل به حومه جنوبی بیروت و واکنش گروه‌های مقاومت باعث شده لبنان دوباره به یکی از کانون‌های بحران تبدیل شود. مقام‌های لبنانی اعلام کرده‌اند که هزاران مورد نقض آتش‌بس از زمان توافق ثبت شده و این مسئله شرایط را برای حفظ آرامش بسیار دشوار کرده است.

واقعیت این است که آتش‌بس زمانی پایدار خواهد بود که اختلافات سیاسی و امنیتی میان طرف‌های درگیر نیز مدیریت شود. در غیر این صورت، هر حمله محدود، هر عملیات نظامی یا حتی یک اشتباه محاسباتی می‌تواند منطقه را دوباره به سمت رویارویی گسترده سوق دهد.

در نهایت، آنچه امروز در خاورمیانه دیده می‌شود بیشتر شبیه آتش‌بس در سایه بی‌اعتمادی است تا صلحی پایدار. تا زمانی که مسائل بنیادین میان ایران، اسرائیل و بازیگران منطقه‌ای حل نشود، هر توافقی می‌تواند تنها یک وقفه موقت در مسیر بحرانی باشد که هنوز پایان آن مشخص نیست.