به گزارش ایرتا نیوز، حسن اعمی، استاد دانشگاه، به تحلیل ابعاد مختلف حذف ارز ترجیحی و واقعیسازی نرخ ارز پرداخت.
چندنرخی بودن ارز؛ آفت اقتصاد
اعمی با اشاره به اینکه تجربه نشان داده چندنرخی بودن ارز مشکلات زیادی از جمله فساد و بینظمی در بازار ایجاد میکند، اظهار کرد: وقتی دولت برای واردات گندم یا دارو ارز ارزان اختصاص میدهد، هدف این است که نان و دارو با قیمت مناسبتری به دست مردم برسد، اما در عمل همیشه این اتفاق کامل رخ نمیدهد، زیرا فاصله میان ارز دولتی و بازار آزاد گاهی آنقدر زیاد میشود که زمینه بروز رانت را ایجاد میکند.
وی در خصوص چرایی حرکت دولت به سمت حذف ارز ترجیحی افزود: وقتی یک واردکننده دلار را ارزانتر دریافت میکند و دیگری باید همان کالا را با نرخ آزاد تهیه کند، رقابت در این فضا عادلانه نیست. حذف ارز ترجیحی و واقعی شدن نرخ ارز به گواه بسیاری از اقتصاددانان در بلندمدت اقتصاد کشور را منتفع میکند.
تأثیر بر قیمت کالاها و ضرورت حمایتهای هدفمند
این استاد دانشگاه با بیان اینکه طبیعی است حذف ارز ترجیحی در کوتاهمدت روی قیمت برخی کالاها اثر میگذارد، خاطرنشان کرد: برای مثال اگر نهادههای دامی پیش از این با ارز ارزان وارد میشد، پس از حذف ارز ترجیحی، هزینه تولید مرغ یا لبنیات افزایش پیدا میکند. بخشی از این افزایش قیمت در کالاهای بازار دیده میشود اما در مقابل، جلوی بسیاری از سوءاستفادهها گرفته میشود.
وی با اشاره به اینکه این تصمیم در کوتاهمدت ممکن است یک شوک قیمتی ایجاد کند که تقریباً در تمامی کشورهای دنیا تجربه شده است، بیان کرد: اگر همزمان سیاستهای حمایتی اجرا شود، این فشار قابل کنترل است. بهترین کار این است که حمایتها مستقیم به مردم برسد؛ یعنی به جای اینکه یارانه در ابتدای زنجیره پرداخت شود، در انتهای زنجیره و به مصرفکننده داده شود. کالابرگ یا یارانه هدفمند میتواند در این زمینه کمککننده باشد.
فرصتهای سرمایهگذاری در بورس
اعمی به وضعیت سرمایهگذاران در بورس نیز اشاره کرد و افزود: در چنین شرایطی مهمترین نکته این است که سرمایهگذاران نگاه تحلیلی داشته باشند. بعضی شرکتها که واردکننده مواد اولیه بودند ممکن است هزینههایشان بالا برود، اما در مقابل شرکتهای صادراتی یا تولیدکنندگانی که قیمت محصولاتشان واقعیتر میشود، میتوانند وضعیت بهتری پیدا کنند.
وی با تأکید بر اینکه این تصمیم میتواند برای سرمایهگذاران بورس فرصتهای مناسب سرمایهگذاری فراهم کند، ادامه داد: معمولاً اصلاحات اقتصادی در کنار چالشها، فرصت نیز ایجاد میکند. وقتی قیمتها واقعیتر میشود، رانت کمتر شده و صورتهای مالی شرکتها شفافتر و تحلیل بازار نیز منطقیتر خواهد شد.
تأثیر بر تولید و صادرات
این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه حذف ارز ترجیحی بر روی واردات و صادرات کالاها نیز اثر دارد، یادآور شد: وقتی ارز چند نرخ داشته باشد، گاهی واردات برخی کالاها بیش از حد تشویق میشود و ممکن است واردات یک کالا بهصرفهتر از تولید آن در داخل باشد. اما وقتی نرخ ارز واقعی شود، تولیدکننده داخلی فرصت رقابت پیدا کرده و صادرات نیز جذابتر میشود.
چشمانداز آینده
اعمی در پایان تصریح کرد: اگر این تصمیم با برنامه و تدریجی اجرا شود، میتواند به شفافتر شدن اقتصاد، کاهش رانت و تقویت تولید داخلی کمک کند. طبیعی است که در دوره گذار کمی نوسان و نگرانی وجود داشته باشد، اما هدف نهایی این است که اقتصاد به سمت یک ساختار سالمتر حرکت کند. فعالان اقتصادی باید هزینهها و قیمت تمامشده کالاها را دوباره بررسی و فرصتها را شناسایی کنند و سرمایهگذاران نیز سبد سرمایهگذاری خود را متنوع کنند تا نوسانات کوتاهمدت بر سرمایه آنها اثر منفی نگذارد.