به گزارش ایرتانیوز، ارزیابی های کارشناسی در ترکیه نشان می دهد بخش کشاورزی این کشور همزمان تحت فشار چند بحران قرار گرفته است؛ از یک سو تغییرات اقلیمی، خشکسالی، افت سطح آب های زیرزمینی و فرسایش خاک، ظرفیت تولید را کاهش داده و از سوی دیگر، افزایش هزینه های سوخت، کود، خوراک دام، برق و آبیاری، ادامه فعالیت را برای بسیاری از تولیدکنندگان دشوارتر کرده است.
کارشناسان ترک بر این باورند که مشکلات امروز روستاهای این کشور دیگر صرفا با شاخص های اقتصادی قابل توضیح نیست. به گفته آنان، چرخه های طبیعی که در گذشته تداوم تولید کشاورزی را ممکن می کرد، اکنون دچار اختلال شده است. الگوی بارش تغییر کرده، دوره های خشکسالی افزایش یافته، منابع آب زیرزمینی کاهش پیدا کرده و حاصلخیزی خاک نیز رو به افت گذاشته است.
این وضعیت نشان می دهد بحران کشاورزی در ترکیه تنها به کاهش محصول محدود نمی شود، بلکه بر اشتغال، توزیع درآمد، مهاجرت داخلی و در نهایت بر بافت اجتماعی مناطق روستایی نیز اثر مستقیم دارد. از همین رو، در سال های اخیر پیوند میان بحران های زیست محیطی و تشدید فقر روستایی در این کشور بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
بررسی روندهای چند دهه اخیر نیز حاکی از آن است که از دهه ۱۹۸۰ به این سو، ساختار کشاورزی ترکیه دگرگون شده است. سهم مزارع کوچک خانوادگی کاهش یافته و در مقابل، الگوهای تولید بزرگ مقیاس و وابسته به بازار گسترش یافته اند. اگرچه استفاده از فناوری در برخی بخش ها ظرفیت تولید را افزایش داده، اما همزمان هزینه های تولید نیز بالا رفته و حاشیه امنیت کشاورزان خرد کمتر شده است.
کارشناسان تاکید می کنند این تحول صرفا اقتصادی نیست و تبعات اجتماعی روشنی نیز دارد. بسیاری از روستاییانی که زمانی از راه کشاورزی امرار معاش می کردند، اکنون یا از چرخه تولید خارج شده اند یا فعالیت کشاورزی برای آنان به منبعی مکمل تبدیل شده است. در چنین شرایطی، فاصله گرفتن نسل جوان از کشاورزی و باقی ماندن سالمندان در روستاها، انتقال تجربه و دانش تولید به نسل های بعدی را نیز با اختلال روبه رو کرده است.
در کنار این تحولات، بحران منابع طبیعی به یکی از اصلی ترین نگرانی ها تبدیل شده است. کاهش سطح آب در آناتولی مرکزی، افت آب های زیرزمینی در قونیه، افزایش فشار بر آبیاری در آناتولی جنوب شرقی و کاهش عملکرد محصولات در مناطق اژه و مدیترانه، از جمله نشانه های آشکار اثر بحران اقلیمی بر کشاورزی ترکیه به شمار می رود.
تحلیل های تخصصی همچنین نشان می دهد فقر روستایی در ترکیه را نمی توان فقط با بحران اقتصادی یا ضعف سیاست های حمایتی توضیح داد. کشاورزی این کشور با محدودیت های جدی اکولوژیکی مواجه شده و تخریب خاک، فرسایش، کمبود آب و مخاطرات ناشی از تغییرات آب و هوایی، این بخش را به سمت بن بست سوق می دهد.
در این میان، اثر بحران بر همه گروه ها یکسان نیست. بنگاه های بزرگ تر به دلیل دسترسی بیشتر به سرمایه، فناوری، اعتبار و بیمه، تا حدی توان سازگاری دارند، اما تولیدکنندگان کوچک اغلب نخستین گروهی هستند که از خشکسالی، افت تولید و افزایش هزینه ها آسیب می بینند. در نتیجه، کاهش تنوع و حجم محصول، افزایش بدهی، افت درآمد و خروج از چرخه تولید، برای بسیاری از آنان به روندی فزاینده تبدیل شده است.
یکی دیگر از پیامدهای مهم این وضعیت، تشدید بیکاری و ناامنی شغلی در بخش کشاورزی است. افت تولید به معنای کاهش روزهای کاری، افت درآمد و کاهش توان بازپرداخت بدهی است؛ مسئله ای که به ویژه برای کارگران فصلی کشاورزی پیامدهای سنگین تری دارد. هر ساله صدها هزار کارگر فصلی برای برداشت محصولات مختلف در استان های گوناگون ترکیه جابه جا می شوند، اما همین گروه از نخستین قربانیان افت تولید و کاهش سطح زیر کشت هستند.
این کارگران معمولا بدون پوشش بیمه ای کار می کنند و همزمان با مشکلاتی مانند مسکن نامناسب، دسترسی محدود به خدمات درمانی، آموزش کودکان و حمل و نقل مواجه اند. از این رو، هر کاهش در تولید کشاورزی مستقیما به کاهش کار و درآمد آنان منجر می شود و آسیب پذیری اقتصادی و اجتماعی شان را افزایش می دهد.
در مجموع، شواهد موجود نشان می دهد کشاورزی ترکیه تنها با یک مشکل مقطعی یا نوسان بازار روبه رو نیست، بلکه با بحرانی چندلایه در حوزه آب، خاک، هزینه تولید و ساختار اجتماعی روستاها مواجه شده است؛ بحرانی که در صورت نبود راهکارهای پایدار، می تواند هم امنیت غذایی و هم ثبات اجتماعی در بخش های وسیعی از این کشور را بیش از پیش تضعیف کند.