به گزارش ایرتانیوز، سازمان بینالمللی دریانوردی در تازهترین ارزیابی خود از وضعیت خلیج فارس اعلام کرده است که با وجود اعلام آتشبس میان ایران و آمریکا، شرایط امنیتی منطقه همچنان شکننده است و امکان اجرای گسترده عملیات جابهجایی و تخلیه خدمه کشتیها با موانع جدی روبهروست. آرسنیو دومینگز دبیرکل این سازمان تأکید کرده تا زمانی که عوامل اصلی تنش در منطقه به شکل پایدار برطرف نشود، نمیتوان از بازگشت کامل امنیت به مسیرهای دریایی سخن گفت.
بر اساس برآوردهای منتشر شده، حدود ۲۰ هزار دریانورد همچنان در کشتیهای مستقر در خلیج فارس باقی ماندهاند. بسیاری از این افراد طی هفتههای گذشته در شرایطی فعالیت کردهاند که تردد دریایی با محدودیتهای متناوب همراه بوده و شرکتهای کشتیرانی نیز با احتیاط فراوان درباره ادامه فعالیت ناوگان خود در منطقه تصمیمگیری کردهاند.
اهمیت این موضوع تنها به سرنوشت دریانوردان محدود نمیشود. تنگه هرمز یکی از راهبردیترین گذرگاههای انرژی جهان به شمار میرود و پیش از آغاز بحران اخیر، حدود ۲۰ درصد نفت خام جهان و بخش قابل توجهی از گاز طبیعی مایع از این مسیر عبور میکرد. به همین دلیل هرگونه نااطمینانی در این آبراه میتواند مستقیماً بر بازارهای جهانی انرژی، هزینه حملونقل و حتی تورم جهانی اثر بگذارد.
دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی در اظهارات خود به دریافت گزارشهای متناقض درباره وضعیت تنگه هرمز نیز اشاره کرده است. به گفته او، در برخی مقاطع اعلام میشود مسیر عبور کشتیها باز است، اما ساعاتی بعد محدودیتهای جدیدی اعمال میشود. همین مسئله باعث شده برنامهریزی برای حرکت کشتیها و جابهجایی خدمه با دشواریهای فراوانی همراه باشد.
با این حال، بسیاری از کارشناسان معتقدند تحلیل وضعیت کنونی هرمز بدون توجه به ریشههای بحران، تصویر کاملی ارائه نمیدهد. جمهوری اسلامی ایران طی سالهای گذشته بارها تأکید کرده است که امنیت خلیج فارس باید توسط کشورهای منطقه تأمین شود و افزایش حضور نظامی قدرتهای فرامنطقهای نه تنها به ثبات کمک نکرده، بلکه در بسیاری موارد به افزایش تنشها انجامیده است.
سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز پیشتر تصریح کرده بود:
«امنیت منطقه زمانی پایدار خواهد شد که کشورهای منطقه خود مسئولیت تأمین آن را بر عهده بگیرند و از مداخله بازیگران خارجی کاسته شود.»
همزمان، وانگ یی وزیر امور خارجه چین نیز در واکنش به تحولات اخیر تأکید کرده بود:
«ثبات خاورمیانه برای اقتصاد جهانی اهمیت حیاتی دارد و همه طرفها باید از اقداماتی که به تشدید تنش منجر میشود پرهیز کنند.»
این مواضع نشان میدهد بخش مهمی از جامعه جهانی، راهحل بحرانهای منطقه را در مسیر گفتوگو، دیپلماسی و همکاریهای منطقهای جستوجو میکند، نه در افزایش حضور نظامی و تشدید رویاروییها.
آمارهای موجود نیز از ادامه پیامدهای اقتصادی بحران حکایت دارد. بسیاری از شرکتهای بزرگ کشتیرانی طی ماههای گذشته بخشی از مسیرهای خود را تغییر دادهاند و برخی نفتکشها با تأخیر یا هزینههای بالاتر از منطقه عبور کردهاند. افزایش هزینه بیمه کشتیها و رشد هزینه حملونقل نیز از دیگر پیامدهای مستقیم ناامنی در این آبراه راهبردی بوده است.
کارشناسان حوزه انرژی معتقدند اگرچه آتشبس توانسته از گسترش درگیریها جلوگیری کند، اما هنوز فاصله قابل توجهی تا بازگشت کامل اعتماد به مسیرهای دریایی منطقه وجود دارد. از نگاه آنان، بازارهای جهانی بیش از آنکه به اعلام آتشبس توجه کنند، به پایداری شرایط امنیتی و امکان تردد بدون ریسک کشتیها نگاه میکنند.
در همین حال، سازمان بینالمللی دریانوردی اعلام کرده است که رایزنیها برای ایجاد مسیرهای امن دریایی ادامه دارد و تلاش میشود با همکاری کشورهای منطقه و نهادهای بینالمللی، شرایط برای بازگشت تدریجی فعالیتهای عادی فراهم شود. گفته میشود عمان نیز در بخشی از این رایزنیها نقش میانجی را بر عهده دارد.
آنچه از مجموعه این تحولات برمیآید آن است که آتشبس اگرچه از شدت بحران کاسته، اما هنوز نتوانسته نگرانیها را به طور کامل برطرف کند. هزاران دریانورد همچنان در شرایط نامطمئن به سر میبرند، شرکتهای کشتیرانی با احتیاط عمل میکنند و بازارهای جهانی انرژی نیز تحولات هرمز را با حساسیت دنبال میکنند.
در چنین شرایطی، پرسش اصلی این است که آیا امنیت واقعاً به هرمز بازگشته یا بحران تنها برای مدتی متوقف شده است؟ پاسخ این پرسش تا حد زیادی به آینده مذاکرات سیاسی، کاهش تنشهای منطقهای و شکلگیری سازوکارهای پایدار امنیتی در خلیج فارس بستگی دارد؛ منطقهای که همچنان یکی از حساسترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان باقی مانده و ثبات آن نه فقط برای کشورهای منطقه، بلکه برای اقتصاد جهانی نیز اهمیت حیاتی دارد.