به گزارش ایرتانیوز، وقوع زلزله ۴.۵ ریشتری در شرق تهران و ثبت چند لرزش دیگر در محدوده پردیس و بومهن، بار دیگر نگرانیها درباره فعال بودن گسلهای اطراف پایتخت را افزایش داده است.
این زمینلرزه که شامگاه سهشنبه ۲۲ اردیبهشت رخ داد، در بخشهایی از تهران، کرج، پردیس، رودهن و بومهن احساس شد و باعث شد بسیاری از ساکنان شرق پایتخت برای ساعاتی خانههای خود را ترک کنند.
مهدی زارع، استاد پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی، با اشاره به این رخداد اعلام کرد وقوع دومین زمینلرزه بالای ۴ ریشتر در سال ۱۴۰۵ نشاندهنده تداوم آزادسازی انرژی در یکی از مهمترین پهنههای زمینساختی اطراف تهران است.
او تأکید کرد منطقه پردیس و بومهن تحت تأثیر مستقیم گسل مشا و گسل شمال تهران قرار دارد؛ دو گسل مهم که محل تلاقی آنها در محدوده لواسانات و شمال پردیس، یکی از فعالترین زونهای لرزهای استان تهران محسوب میشود.
زارع همچنین هشدار داد توسعه سنگین جمعیتی در پروژههای مسکن مهر پردیس و ساختوسازهای گسترده در ارتفاعات شرق تهران، مسئله تابآوری لرزهای این منطقه را به یک نگرانی جدی تبدیل کرده است.
اما او تنها کارشناسی نبود که درباره زلزله امشب هشدار داد. گزارشهای امدادی و کارشناسی منتشرشده پس از زمینلرزه نیز نشان میدهد نگرانی درباره وضعیت گسلهای شرق تهران در سطح نهادهای تخصصی و امدادی جدی است.
در همین ارتباط، معاون امداد و نجات هلال احمر استان تهران اعلام کرد بلافاصله پس از وقوع زمینلرزه، تیمهای ارزیاب و امدادی به منطقه اعزام شدند و وضعیت محورهای بومهن و لواسانات تحت پایش قرار گرفت.
همزمان برخی کارشناسان لرزهشناسی نیز تأکید کردند هرچند بزرگی این زلزله در سطح متوسط ارزیابی میشود، اما محل وقوع آن در نزدیکی مناطق پرتراکم جمعیتی، اهمیت موضوع را دوچندان میکند.
مهدی زارع در گفتوگویی دیگر تصریح کرد: «احساس گسترده زلزله به معنای بزرگ بودن آن نیست»، اما نزدیکی کانون زمینلرزه به مناطق پرجمعیت باعث شده میلیونها نفر این لرزش را احساس کنند.
او همچنین توضیح داد زلزله اخیر مستقیماً روی گسل مشا یا گسل شمال تهران رخ نداده، بلکه مربوط به گسل پردیس بوده است؛ گسلی که در فاصله حدود ۱۰ کیلومتری این دو ساختار اصلی قرار دارد.
این نکته از نظر زمینلرزهشناسان اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان میدهد کل پهنه شرق تهران درگیر شبکهای از ساختارهای فعال لرزهای است و نمیتوان خطر را صرفاً به یک گسل محدود کرد.
بر اساس دادههای منتشرشده، در ساعات پس از زلزله اصلی، چندین لرزش دیگر نیز در منطقه ثبت شد و شمار زمینلرزههای بالای ۳ ریشتر شرق تهران در روزهای اخیر افزایش یافته است.
از منظر علمی، این الگو میتواند نشانه فعال بودن سامانه لرزهای شرق البرز مرکزی باشد؛ پهنهای که سالهاست بهعنوان یکی از مهمترین کانونهای خطر لرزهای اطراف پایتخت شناخته میشود.
گسل مشا که طول آن در برخی برآوردها بیش از ۲۰۰ کیلومتر عنوان شده، از شرق استان تهران تا حوالی فیروزکوه امتداد دارد و از گذشته یکی از گسلهای مهم و فعال کشور محسوب میشود.
کارشناسان معتقدند خطر اصلی فقط وقوع زلزلههای متوسط نیست، بلکه انباشت جمعیت و توسعه بیوقفه شهری در مناطق نزدیک به گسلهاست.
بر اساس آمارهای رسمی، جمعیت شهر جدید پردیس طی سالهای اخیر رشد قابل توجهی داشته و بخش بزرگی از این توسعه نیز در مناطقی انجام شده که از منظر زمینساختی حساس ارزیابی میشوند.
زارع در همین زمینه هشدار داده بود که ویژگیهای زمینشناسی منطقه، بهویژه وجود رسوبات آبرفتی نرم، میتواند باعث «بزرگنمایی امواج لرزهای» شود؛ پدیدهای که شدت تخریب زلزله را در برخی مناطق افزایش میدهد.
او همچنین به موضوع لرزهخیزی خوشهای در بومهن و پردیس اشاره کرد و گفت این وضعیت میتواند نشانه فعالیت دائمی گسل مشا باشد.
در کنار نگرانیهای فنی، واکنش اجتماعی مردم نیز قابل توجه بود. تصاویر منتشرشده از پردیس و شرق تهران نشان میدهد بسیاری از شهروندان پس از زمینلرزه به خیابانها و فضاهای باز رفتند و تا ساعاتی نگران وقوع پسلرزه بودند.
واقعیت این است که تهران همچنان یکی از آسیبپذیرترین کلانشهرهای منطقه در برابر زلزله محسوب میشود؛ شهری که روی مجموعهای از گسلهای فعال قرار گرفته و طی دهههای اخیر با توسعه سنگین جمعیتی و عمرانی مواجه بوده است.
در چنین شرایطی، کارشناسان بارها هشدار دادهاند مسئله اصلی فقط زمان وقوع زلزله نیست، بلکه میزان آمادگی شهری، کیفیت ساختوساز، زیرساختهای امدادی و تابآوری واقعی مناطق پرجمعیت است.
زلزله امشب شرق تهران، اگرچه خسارت جدی برجای نگذاشت، اما بار دیگر یک هشدار مهم را یادآوری کرد:
گسلهای اطراف پایتخت همچنان فعالاند و توسعه گسترده جمعیتی در مناطقی مانند پردیس و بومهن، بدون تقویت زیرساختهای ایمنی و مدیریت بحران، میتواند خطرپذیری شرق تهران را در سالهای آینده افزایش دهد.