به گزارش ایرتانیوز، وزارت امور خارجه امارات متحده عربی در بیانیهای رسمی، حملات و تهدیدهای منتسب به جمهوری اسلامی ایران علیه امارات و برخی کشورهای منطقه را محکوم کرد و مدعی شد این حملات شامل موشکها و پهپادهایی بوده که به زیرساختهای غیرنظامی آسیب رسانده است. ابوظبی همچنین تأکید کرد تمامی اقدامات این کشور در چارچوب «دفاع از حاکمیت و امنیت ملی» انجام شده و امارات حق پاسخ به هرگونه تهدید را برای خود محفوظ میداند.
در این بیانیه، امارات بار دیگر بر ادامه همکاری و هماهنگی با کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و شرکای بینالمللی تأکید کرده و اعلام کرده است که از مواضع خود در برابر فشارها عقبنشینی نخواهد کرد.
با این حال، بیانیه اخیر را نمیتوان صرفاً یک موضعگیری دیپلماتیک معمولی تلقی کرد. این موضعگیری در شرایطی منتشر شده که طی ماههای اخیر، سطح تنش سیاسی میان تهران و ابوظبی به شکل محسوسی افزایش یافته و اختلافها از سطح پنهان و غیررسمی، وارد فضای علنی شده است.
پیشتر سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در نشست بریکس بهصراحت گفته بود برخی کشورهای منطقه، از جمله امارات، در قبال حملات علیه ایران موضعی منفعل یا همراه با طرفهای متجاوز داشتهاند. او تأکید کرده بود تهران انتظار داشت کشورهای همسایه در برابر حمله به یک کشور مسلمان و همسایه، موضعی متفاوت اتخاذ کنند.
در ادامه همین فضای انتقادی، برخی نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز نسبت به همکاریهای امنیتی و اطلاعاتی برخی کشورهای منطقه با آمریکا و اسرائیل هشدار داده بودند. این اظهارات نشان میدهد نگاه بخشی از ساختار سیاسی ایران نسبت به نقش منطقهای امارات در حال تغییر است.
با وجود این، واقعیت آن است که روابط ایران و امارات همیشه ترکیبی از رقابت، احتیاط و وابستگی متقابل بوده است. امارات طی سالهای گذشته، در کنار توسعه همکاریهای اقتصادی با ایران، تلاش کرده روابط راهبردی خود با آمریکا و همچنین همکاریهای امنیتی با اسرائیل را نیز گسترش دهد. همین سیاست دوگانه اکنون در فضای پرتنش منطقه، حساسیتهای بیشتری ایجاد کرده است.
از منظر تحلیلی، امارات تلاش میکند خود را بخشی از سازوکار «ثبات منطقه» معرفی کند؛ کشوری که هدفش محافظت از تجارت، امنیت انرژی و زیرساختهای اقتصادی خلیج فارس است. اما در تهران، بخشی از این تحرکات بهعنوان مشارکت در روند امنیتیسازی منطقه و افزایش حضور بازیگران فرامنطقهای تعبیر میشود.
ایران طی سالهای گذشته بارها تأکید کرده امنیت خلیج فارس باید توسط کشورهای منطقه تأمین شود و حضور گسترده نظامی آمریکا، خود یکی از عوامل اصلی بیثباتی در منطقه است. به همین دلیل، هرگونه همکاری امنیتی کشورهای منطقه با واشنگتن و تلآویو، در تهران با حساسیت دنبال میشود.
نکته مهم دیگر این است که امارات نیز بهخوبی از آسیبپذیریهای خود آگاه است. اقتصاد این کشور بهشدت به تجارت آزاد، سرمایهگذاری خارجی، امنیت دریایی و ثبات منطقهای وابسته است. جنگ اخیر نشان داد هرگونه تنش در خلیج فارس، میتواند مستقیماً بر بازارهای مالی، حملونقل دریایی، گردشگری و پروژههای اقتصادی کشورهای منطقه اثر بگذارد. به همین دلیل، ابوظبی همزمان که از ادبیات امنیتی و دفاعی استفاده میکند، تلاش دارد تصویر کشوری حامی ثبات و جلوگیری از گسترش درگیریها را نیز حفظ کند.
در سوی مقابل، ایران نیز تلاش کرده نشان دهد اقدامات و مواضعش در چارچوب دفاع از امنیت ملی و مقابله با فشارهای خارجی تعریف میشود. تهران معتقد است بخش مهمی از تنشهای اخیر، نتیجه حضور و مداخله قدرتهای خارجی در منطقه و تبدیل برخی کشورهای همسایه به بستر فشار علیه جمهوری اسلامی است.
در همین چارچوب، مسئله تنگه هرمز، امنیت انرژی و حضور نظامی آمریکا، به یکی از اصلیترین محورهای اختلاف تبدیل شده است. ایران بارها تأکید کرده امنیت این آبراه راهبردی بدون نقش و همکاری تهران قابل تضمین نیست و هرگونه تلاش برای حذف یا نادیده گرفتن نقش ایران، به پیچیدهتر شدن معادلات منطقه منجر خواهد شد.
با وجود افزایش تنشها، واقعیت ژئوپلیتیکی منطقه نشان میدهد ایران و امارات ناچارند نوعی همزیستی و مدیریت بحران را حفظ کنند. حجم مبادلات اقتصادی، وابستگی
مسیرهای تجاری و اهمیت ثبات خلیج فارس برای هر دو کشور، باعث میشود حتی در اوج اختلافات نیز مسیر ارتباطات کاملاً قطع نشود.
به همین دلیل، بسیاری از ناظران معتقدند بیانیههای تند اخیر را باید بخشی از جنگ روایتها و افزایش فشار سیاسی متقابل دانست، نه نشانه حرکت فوری به سمت تقابل مستقیم. با این حال، ادامه این روند میتواند سطح بیاعتمادی میان دو طرف را افزایش دهد و فضای امنیتی خلیج فارس را پیچیدهتر کند.
بیانیه اخیر امارات، بیش از هر چیز نشاندهنده تلاش ابوظبی برای تثبیت جایگاه خود در معادلات امنیتی جدید منطقه است؛ معادلاتی که پس از جنگ اخیر، وارد مرحلهای متفاوت شدهاند. در مقابل، ایران نیز تلاش دارد این پیام را منتقل کند که امنیت منطقه بدون در نظر گرفتن نقش و منافع تهران، قابل مدیریت نخواهد بود. همین تقابل دیدگاهها، آینده روابط ایران و برخی کشورهای عربی خلیج فارس را وارد مرحلهای حساس و نیازمند مدیریت دقیق سیاسی و امنیتی کرده است.