یادداشت محسن زوار، مدیرعامل شرکت صنایع پزشکی آژند:

مهندسی پزشکی؛ وقتی فاصله دانشگاه و صنعت، آینده درمان را تهدید می‌کند

تهران - ایرتانیوز - در جهان امروز، مهندسی پزشکی دیگر صرفاً یک رشته دانشگاهی نیست؛ بلکه به‌عنوان یکی از ارکان راهبردی نظام سلامت، نقشی تعیین‌کننده در کیفیت درمان، ایمنی بیماران و توسعه فناوری‌های پزشکی ایفا می‌کند. از اتاق‌های جراحی پیشرفته گرفته تا بخش‌های تصویربرداری، مراقبت‌های ویژه و تجهیزات هوشمند درمانی، ردپای مهندسان پزشکی در تمامی لایه‌های نظام سلامت دیده می‌شود. با این حال، آنچه امروز بیش از هر مسئله‌ای آینده این حوزه را در ایران تهدید می‌کند، شکاف عمیق و نگران‌کننده میان دانشگاه و صنعت است؛ فاصله‌ای که نه‌تنها مسیر رشد این رشته را کند کرده، بلکه در بلندمدت می‌تواند کشور را با بحران کمبود نیروی متخصصِ کارآمد مواجه کند.

محسن زوار، مدیرعامل شرکت صنایع پزشکی آژند

به گزارش ایرتانیوز، واقعیت آن است که بخش قابل‌توجهی از آموزش مهندسی پزشکی در دانشگاه‌های کشور، همچنان بر پایه مباحث تئوریک و چارچوب‌های قدیمی استوار است؛ در حالی که صنعت تجهیزات پزشکی جهان با سرعتی بی‌سابقه در حال تحول است. دانشجویان بسیاری، سال‌ها در کلاس‌های دانشگاهی با مفاهیم پیچیده علمی آشنا می‌شوند، اما پس از فارغ‌التحصیلی، در مواجهه با فضای واقعی بیمارستان‌ها، تجهیزات پیشرفته، فرآیندهای تعمیر و نگهداری، استانداردهای بین‌المللی و نیازهای اجرایی حوزه درمان، با خلأیی جدی روبه‌رو هستند.

این مسئله زمانی نگران‌کننده‌تر می‌شود که بدانیم مهندسی پزشکی، برخلاف بسیاری از رشته‌های مهندسی، مستقیماً با جان انسان‌ها در ارتباط است. خطا در طراحی، کالیبراسیون، نگهداری یا عملکرد یک دستگاه پزشکی، صرفاً یک نقص فنی ساده نیست؛ بلکه می‌تواند بر روند تشخیص، درمان و حتی حیات بیماران اثر بگذارد. از همین رو، تربیت نیروی انسانی متخصص در این حوزه، نیازمند پیوند واقعی میان محیط دانشگاه، مراکز درمانی و صنعت تجهیزات پزشکی است؛ پیوندی که متأسفانه در بسیاری از موارد، هنوز شکل نگرفته است.

در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، دانشجوی مهندسی پزشکی از نخستین سال‌های تحصیل، درگیر پروژه‌های عملی، کارآموزی‌های تخصصی، حضور در بیمارستان‌ها و همکاری با شرکت‌های فناور می‌شود. دانشگاه صرفاً محل آموزش نظری نیست؛ بلکه بخشی از چرخه تولید فناوری و حل مسئله به‌شمار می‌رود. اما در ایران، هنوز بخش مهمی از ارتباط میان دانشگاه و صنعت، محدود، مقطعی و غیرسیستماتیک است. نتیجه چنین وضعیتی، فارغ‌التحصیلانی است که مدرک دانشگاهی دارند، اما برای ورود مؤثر به بازار کار، نیازمند آموزش دوباره هستند.

از سوی دیگر، صنعت تجهیزات پزشکی کشور نیز به‌دلیل مشکلات اقتصادی، تحریم‌ها، کمبود سرمایه‌گذاری و محدودیت‌های زیرساختی، کمتر توانسته نقش فعالی در فرآیند آموزش و تربیت نیروی متخصص ایفا کند. بسیاری از شرکت‌ها و مراکز درمانی، به‌جای مشارکت در آموزش نیروهای جوان، ترجیح می‌دهند از نیروهای باتجربه استفاده کنند؛ روندی که در نهایت، فرصت یادگیری عملی را از نسل جدید مهندسان پزشکی سلب می‌کند.

امروز، اگرچه ایران از ظرفیت علمی قابل‌توجهی در حوزه مهندسی پزشکی برخوردار است و استعدادهای درخشانی در دانشگاه‌های کشور تحصیل می‌کنند، اما بدون اصلاح ساختار آموزشی، توسعه ارتباط دانشگاه با صنعت، تقویت آزمایشگاه‌های تخصصی، حمایت از پروژه‌های کاربردی و ایجاد بستر واقعی کارآموزی، نمی‌توان انتظار داشت این ظرفیت علمی به قدرت فناورانه و صنعتی تبدیل شود.

مهندسی پزشکی، تنها یک رشته دانشگاهی نیست؛ حلقه اتصال علم، فناوری و سلامت جامعه است. آینده نظام درمان کشور، بیش از آنچه تصور می‌شود، به کیفیت آموزش و توانمندی نسل جدید مهندسان پزشکی وابسته است. اگر امروز برای کاهش فاصله دانشگاه و صنعت تصمیمی جدی گرفته نشود، فردا هزینه این غفلت را نه‌فقط دانشگاه‌ها، بلکه کل نظام سلامت کشور پرداخت خواهد کرد.